Terug naar alle artikelen
Misschien zoek je meer afwisseling in je werk of wil je zelf bepalen hoe je je tijd indeelt. Ook de wens om je expertise bij verschillende organisaties en projecten in te zetten, kan een rol spelen. In de cultuursector is daar met tijdelijke projecten, voorstellingen en evenementen ruimte voor. Veel professionals werken in de culturele sector als freelancer, bijvoorbeeld in marketing, productie of techniek.
Werken als freelancer maakt afwisseling mogelijk. Tegelijkertijd is het een grote stap. Als zzp’er werf je zelf opdrachten en ben je verantwoordelijk voor je planning, administratie en inkomen. Dat vraagt om een goede afweging: hoeveel vrijheid zoek je en hoeveel zekerheid heb je nodig? Om een beter beeld te krijgen, spraken we drie cultuurprofessionals die de overstap maakten van loondienst naar zzp.
In dit artikel lees je:
- Waar je rekening mee moet houden bij een overstap naar zzp.
- Hoe anderen deze keuze hebben ervaren.
- Wat het verschil betekent voor inkomen, zekerheid en ontwikkeling.
Waarom kiezen mensen voor zzp in de cultuursector?
Voor veel professionals speelt de afwisseling in werkomgeving een rol in hun keuze om als zzp'er te werken. “De energie die je krijgt van nieuwe werkplekken, nieuwe mensen ontmoeten, zien hoe zij werken, wat hun werkcultuur is en wat zij belangrijk vinden: dat is voor mij het grootste winstpunt”, vertelt communicatieprofessional Annegien Lucas.
Niet alleen de omgeving verandert. Als zzp’er werk je vaker projectmatig en sluit je tijdelijk aan bij een team rond een concrete vraag. Je bent bijvoorbeeld betrokken bij een campagne, tijdelijke programmering of een afgebakend project, in plaats van een doorlopende functie binnen één organisatie. Je taken kunnen er daardoor anders uitzien. “Ik kan hetzelfde werk doen, maar dan een stuk breder”, zegt (online-)marketingprofessional Henny van Haelen.
Vrijheid en autonomie als freelancer
Wil je specifieke werkzaamheden uitvoeren in de cultuursector, dan kan het ook zijn dat deze werkzaamheden vaker worden aangeboden in opdrachtvorm dan als loondienstfunctie. Dit kan een reden zijn om over te stappen. Maatschappelijk, cultureel en creatief ondersteuner Minke Zegveld: “Ik ben gaan kijken wat ik leuk vind en op welke manier ik dat kan doen. Ik kwam erachter dat culturele organisaties vaak kleinere of tijdelijke opdrachten hebben die niet snel als loondienstfunctie worden aangeboden.”
“Voor mijn gevoel heb ik veel meer vrijheid.”
De vrijheid en autonomie die freelancen biedt, wordt vaak genoemd als reden om een vaste baan vaarwel te zeggen. Annegien: “Voor mijn gevoel heb ik veel meer vrijheid. Ik werk meer dan ooit, maar daar kies ik ook zelf voor.” Daarnaast onderhandel je als zzp’er zelf over je uurtarief en selecteer je zelf welke opdrachten je onder welke voorwaarden uitvoert. Henny vertelt: “Het is leuk om zelf aan te voelen van welke projecten ik echt enthousiast word.”
Inkomen en zekerheid als zzp'er
In de praktijk combineer je als zzp’er vaak meerdere opdrachten tegelijk. Dat zorgt voor afwisseling, maar vraagt overzicht en planning. “Ik moet steeds schakelen tussen verschillende opdrachten. Dat is heel anders dan wanneer je in loondienst werkt”, aldus Henny.
Freelancen brengt ook financiële verantwoordelijkheid met zich mee. Dat je zelf een uurtarief bepaalt, betekent dat je daarover moet onderhandelen. In de cultuursector kan dat lastig zijn, omdat budgetten vaak gekoppeld zijn aan projectsubsidies of tijdelijke financiering. Minke: “De organisaties die ik echt boeiend vind, hebben vaak kleinere budgetten. De betaling ligt in deze branche wat lager en daarom moet ik goed onderhandelen. Dat kan soms lastig zijn.”
Je inkomsten liggen als zzp’er niet vast. “Je moet jezelf motiveren”, vertelt Annegien. Lukt dat niet, dan heeft dat direct gevolgen voor je inkomsten. Zij vervolgt: “Ik klok mijn uren. Op het moment dat dingen even niet lukken, loopt de teller ook niet. Dan verdien je niets.” Daarnaast regel je zelf pensioen, verzekeringen en reserveringen voor vakantie of ziekte. Ook kun je te maken krijgen met rustige periodes, bijvoorbeeld door seizoenswerk of uitgestelde projecten.
Acquisitie en netwerk: hoe kom je aan opdrachten?
Een netwerk speelt in de cultuursector vaak een belangrijke rol bij het vinden van opdrachten. “Ik had vooraf niet per se een sterke wens om te gaan freelancen, het kwam een beetje op mijn pad. Tijdens de opzegtermijn van mijn vorige baan meldden verschillende partijen zich bij mij. Dat zijn nu mijn opdrachtgevers”, vertelt Henny.
Ervaring kan daarbij doorslaggevend zijn. “Dankzij mijn ervaring en netwerk had ik direct veel opdrachten. Voor mij had het niet gewerkt om dit direct vanuit mijn studie te doen”, aldus Henny. De overstap blijkt voor veel freelancers dus niet alleen een kwestie van willen, maar ook van timing.
De overstap blijkt voor veel freelancers dus niet alleen een kwestie van willen, maar ook van timing. Heb je nog niet veel contacten in de sector, dan vraagt dat om actieve acquisitie: je benadert zelf opdrachtgevers en maakt zichtbaar wat je doet, bijvoorbeeld via zakelijke accounts op social media.
Wanneer past zelfstandig werken bij je?
Zelfstandig werken vraagt om een andere manier van werken. Je kiest opdrachten, organiseert je eigen professionele ontwikkeling en draagt verantwoordelijkheid voor je inkomen, planning, administratie en verzekering. Voor sommigen weegt de onzekerheid of verantwoordelijkheid te zwaar, terwijl dit anderen juist ruimte biedt voor afwisseling en autonomie. Minke vertelt: “Eerst dacht ik: dit wil ik niet. Ik wist ook niet hoe ik de stap naar freelancer aan moest pakken.” Uiteindelijk wogen afwisseling en vrijheid zwaarder: “Ik kan bij zoveel verschillende organisaties werken en het heeft me zoveel moois gebracht.”
“Ik kan bij zoveel verschillende organisaties werken en het heeft me zoveel moois gebracht.”
Wat helpt, is in kaart brengen wat jij belangrijk vindt. Zoek je vooral afwisseling of juist stabiliteit? Werk je graag zelfstandig of binnen een team? Hoeveel zekerheid heb je nodig? De antwoorden op die vragen kunnen helpen bij het maken van een realistische afweging tussen loondienst en zelfstandig werken binnen de cultuursector.
