Wat doet een restaurator in de culturele sector?

Heb je een passie voor kunst en cultuur en wil je bijdragen aan deze sector? Ga op zoek in dit overzicht van verschillende functies in de culturele sector. Al deze functies dragen bij aan het succesvol functioneren van culturele organisaties.

Wat is een restaurator?

Een restaurator zorgt voor het behoud van kunstwerken, zowel in vaste als tijdelijke collecties. Restauratoren voorkomen schade, mogelijke achteruitgang en herstellen, waar nodig, kunstwerken met hands-on technieken en kennis van kunstgeschiedenis.

Aangezien het de taak van de restaurator is om het behoud van de objecten te garanderen, worden zij ook vaak als de bewaarders van geschiedenis en cultuur gezien. Ze dragen bij aan begrip en waardering van het verleden en zorgen ervoor dat kunstwerken ook in de toekomst hun verhaal blijven vertellen.

Waar werkt een restaurator?

Binnen de culturele sector zijn er verschillende soorten organisaties waar restauratoren werkzaam zijn. Organisaties waar restauratoren doorgaans werken, zijn:

• Musea en galeries

Restauratoren werken meestal voor kunstmusea en galeries. Maar ook natuurhistorische musea, wetenschapsmusea, historische musea, archeologische musea, etnografische musea, etc. zijn plekken waar een restaurator kan werken. Een restaurator is vaak gespecialiseerd in een specifiek studiegebied. Denk aan materialen, zoals mineralen, fossielen, keramiek en glas, meubels en hout, metalen, schilderijen, papier en boeken, en textiel.

• Bibliotheken, archieven en laboratoria

Een restaurator kan zich ook bezighouden met de conservatie van manuscripten, oude boeken, kaarten en andere historische documenten in archieven en bibliotheken. Zij specialiseren zich in dat geval in papieren materialen. Omdat een restaurator diepgaande kennis heeft van onder meer de chemische aspecten van objecten, is het ook mogelijk om te werken in een wetenschappelijk laboratorium.

• Andere organisaties

Naast musea, archieven en bibliotheken kunnen restauratoren ook in andere organisaties werken, afhankelijk van hun kennis en interesses. Enkele voorbeelden zijn historische huizen, kastelen, archeologische plaatsen, onderzoeksinstituten en universiteiten, en natuurlijk ook particuliere bedrijven die collecties beheren.

Wat zijn de taken van een restaurator?

Met kennis over wetenschap, kunst, geschiedenis en conserveringstechnieken, doen restauratoren er alles aan om het behoud van objecten te garanderen. Restauratoren kunnen verschillende taken hebben binnen hun functie. Dit zijn een paar veelvoorkomende voorbeelden:

• Objecten conserveren

Een belangrijke taak van een restaurator is het controleren van de temperatuur en de luchtvochtigheid. Op basis van zo’n analyse kan een restaurator ook nadenken over preventieve conservatie. Zo zorgt een restaurator ervoor dat de objecten in goede staat blijven en niet beschadigen. Goede kennis van de materialen van deze artefacten is hier van belang.

• Repareren en reinigen van objecten

Een restaurator probeert ook om objecten zo goed mogelijk terug te brengen naar de originele staat, door middel van restauraties. Daarmee is een restaurator verantwoordelijk voor eventuele reparaties van een object. Denk daarbij aan het herstellen van een gebroken beeld, het stabiliseren van oud textiel, en het reinigen van een object, bijvoorbeeld door vergeelde vernislagen te verwijderen en te vervangen. Ook hiervoor is technische en materiële kennis van groot belang, omdat de restaurator vaak gebruikmaakt van originele materialen en technieken.

• Collecties onderzoeken en documenteren

Restauratoren onderzoeken artefacten op schade. Daarnaast leggen ze de beschrijvingen van de kunstwerken vast en maken ze foto's om de staat te documenteren. Nieuwe aanwinsten worden door de restaurator en conservator geanalyseerd op eventuele schade, om ze vervolgens onder de juiste omstandigheden te bewaren.

• Samenwerken met andere collega’s

Restauratoren hebben regelmatig een adviserende en ondersteunende rol. Zo bieden ze bijvoorbeeld advies over de conservering van objecten voor tentoonstellingen en kunnen ze helpen ze bij het inpakken en verplaatsen van objecten voor bijvoorbeeld bruiklenen. (bron: van Nassau, het Hart van het Museum)

Welke andere rollen zijn gerelateerd aan die van een restaurator?

De rol van restaurator kent overlap (en wordt daarom ook vaak verward) met die van een conservator. Terwijl een conservator zich bezighoudt met het behoud en beheer van een collectie in de huidige staat, heeft de restaurator het doel om de oorspronkelijke staat (uiterlijk en/of functie) te herstellen. De restaurator richt zich op technisch en materiaalkundig onderzoek, terwijl de conservator meer gefocust is op historisch onderzoek.

Hoe word je een restaurator?

Om als restaurator aan de slag te kunnen, is de master Conservation and Restoration of Cultural Heritage vereist. In Nederland wordt deze opleiding uitsluitend aangeboden door de Universiteit van Amsterdam. De opleiding richt zich diepgaand op de wetenschappelijke en chemische aspecten van materialen. Na deze master volgt nog een verplicht tweejarig post-mastertraject.

Welke competenties heb je nodig als restaurator?

Restauratoren zijn gepassioneerd over erfgoed en cultuur en hebben sterke onderzoeksvaardigheden en analytisch denkvermogen. Ook aandacht, oog voor detail en geduld zijn veelvoorkomende soft skills om nauwkeurige procedures te kunnen uitvoeren.

Hoeveel verdient een restaurator?

Het inkomen van een restaurator varieert en is afhankelijk van diverse factoren, waaronder branche, ervaring, vaardigheden en het beleid van de desbetreffende organisatie. Recente culturele vacatures tonen variabele salarissen, die vaak gekoppeld zijn aan een schaal binnen de cao (collectieve arbeidsovereenkomst). De salarissen zijn bruto per maand weergegeven bij een voltijds dienstverband:

• Cao Museum (indicatie geldig t/m dec 2026)
  • Schaal 6 met salarissen van € 2927 tot € 3581
  • Schaal 9 met salarissen van € 3567 tot € 4635
  • Schaal 10 met salarissen van € 3881 tot € 5044
  • Schaal 11 met salarissen van € 4255 tot € 5681
  • Schaal 12 met salarissen van € 4668 tot € 6456
  • Schaal 13 met salarissen van € 5100 tot € 7306

Ben je zelf een restaurator of HR-professional? Dan is jouw feedback waardevol. Kom je onjuistheden tegen in dit artikel of heb je aanvullingen, neem dan contact met ons op via service@werkenvoorcultuur.nl